Θαλασσογραφία

Θαλασσογραφία είναι η εικαστική απεικόνιση θαλασσινού θέματος.

1) Ζωγραφική με θέματα από τη θάλασσα και τη ναυτική ζωή

2) Ο πίνακας που απεικονίζει θαλασσινά θέματα.

Οι μαντινάδες του Μιχάλη Καμπανού

Να’ τανε η θάλασσα γυαλί να τηνε περπατήσω

να σε’ βλεπα μανούλα μου και πίσω να γυρίσω

Και μες στη θάλασσα να μπω δε σβήνει η φωθιά μου

γιατί είναι εσωτερική και καίει τα σωθικά μου

Φουρτουνιασμένη θάλασσα είν' η ζωή μου εμένα,

σα βάρκα είμαι χωρίς πανιά και με κουπιά σπασμένα.

Ο ουρανός προσηλιακά πήρε κι’ ασπρογαλιάζει

μα σκοτεινή είναι η θάλασσα που τση καρδιάς ταιριάζει

Τσι θάλλασας τα κύματα πατώ και δε βουλούνε

σα θέλω γω να σ'αγαπώ κανένα δε φοβούμαι

Σχόλιο στη θαλασσογραφία του Σαββόπουλου

Κάποιες ακόμα πληροφορίες για την «Θαλασσογραφία» του Δ. Σαββόπουλου

  

Το τραγούδι κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1969. Το περιείχε ο δίσκος (βινυλίου) με τίτλο «Το περιβόλι του τρελλού». (Τότε οι τρελοί είχαν 2 λάμδα!). Σε πρώτη φυσικά εκτέλεση από τον Διονύση Σαββόπουλο. Το έχουν όμως τραγουδήσει και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Ελένη Τσαλιγοπούλου.

Οι στίχοι τελικά δεν είναι του Σαββόπουλου! Αλλά είναι (περίπου), οι τελευταίοι στίχοι από ένα ποίημα γνωστού ποιητή. Από τα «Σκόρπια φύλλα» του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη. Οι στίχοι στο ποίημα έλεγαν:

           

...να μας πας στην ξενιτειά

να μας πας στα πέρα μέρη

φύσα θάλασσα πλατιά

φύσ' αγέρι, φύσ' αγέρι.

Θαλασσογραφία Δ. Σαββόπουλου

Θαλασσογραφία

Διονύσης Σαββόπουλος

Θαλασσογραφία

Η ζωγραφική ανάλογα με το αντικείμενό της, το θέμα της, χωρίζεται σε διάφορους κλάδους. Ανάμεσα σε αυτούς και η Τοπιογραφία. Ένας επιμέρους κλάδος της Τοπιογραφίας είναι η Θαλασσογραφία, όπου έχουμε απεικόνιση θαλασσινών τοπίων και αντίστοιχων θεμάτων.

Οι πρώτοι και σημαντικότεροι ίσως Έλληνες Θαλασσογράφοι είναι:

Κωνσταντίνος Βολανάκης

Νικηφόρος Λύτρας

Ιωάννης Αλταμούρας

Αλλά και οι: Περικλής Πανταζής, Οδυσσέας Φωκάς, Άγγελος Γιαλλινάς, Βασίλειος Χατζής, Γεώργιος Χατζόπουλος

Μουσική

  

«Θαλασσογραφία» όμως, λέγεται και ένα τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου, που κι αυτό μας μεταφέρει μια υπέροχη θαλασσινή εικόνα:

Να μας πάρεις μακριά

να μας πας στα πέρα μέρη

φύσα θάλασσα πλατιά

φύσα αγέρι φύσα αγέρι

Ανάθεμά σε θάλασσα

Ανάθεμά σε θάλασσα

Β. Τσιτσάνη

Τραγουδά η Μ. Νίνου

Το σύναγμα των υδάτων εκάλεσεν θάλασσας

ΓΕΝΕΣΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’

1. Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην.
2. Η δε γη ήτο άμορφος και έρημος και σκότος επί του προσώπου της αβύσσου. Και πνεύμα Θεού εφέρετο επί της επιφανείας των υδάτων.
3. Και είπεν ο Θεός, Γεννηθήτω φως ^. και εγένετο φως.
4. και είδεν ο Θεός το φως ότι καλόν και διεχώρησεβ ο Θεός το φως από του σκότους.
5. Και εκάλεσεν ο Θεός το φως Ημέραν, το δε σκότος εκάλεσε, Νύκτα. Και έγεινεν εσπέρα και έγεινεν πρωι, ημέρα πρώτη.
6. Και είπεν ο Θεός, Γεννηθήτω στερέωμα αναμέσον των υδάτων και ας διαχωρίζη ύδατα από υδάτων.
7. Και εποίησεν ο Θεός το στερέωμα, και διεχώρησε τα ύδατα τα υποκάτωθεν του στερεώματοςαπό των υδάτων των επάνωθεν του στερεώματος. Και εγένετο ούτω.
8. Και εκάλεσεν ο Θεός το στερέωμα, Ουρανόν. Και έγεινεν εσπέρα και έγεινεν πρωι, ημέρα δευτέρα.
9. Και είπεν ο Θεός, Ας συναχθώσι τα ύδατα τα υποκάτω του ουρανού εις τόπον ένα και ας φανή η ξηρά. Και εγένετο ούτω.

10. Και εκάλεσεν ο Θεός την ξηράν Γην και το σύναγμα των υδάτων εκάλεσεν, Θάλασσας, και είδεν ο Θεός ότι ήτο καλόν.

Οι μαντινάδες της Δήμητρας

Να 'μουν στο 'Ελος καστανιά στο Λούχι κυπαρρίσι

τση Μελισιάς κρυγιό νερό στο Σηρικάρι βρύση

Βάλε νερό στσι χούφτες σου

κι όσο θα δεις να μείνει...

Είν' οι χαρές που αλάργω σου

τώρα η ζωή μου δίνει...

Στάλα τη στάλα το νερό

το μάρμαρο τρυπά το...

Το πράμα που μισεί κιανείς

γυρίζει κι αγαπά το...

Χωρίς νερό, χωρίς ψωμί

και δίχως οξυγόνο

μπορώ και ζω μα να 'σαι εδώ

να σε κοιτάζω μόνο.

Να’ τανε η θάλασσα γυαλί να τηνε περπατήσω

να σε’ βλεπα μανούλα μου και πίσω να γυρίσω

Και μες στη θάλασσα να μπω δε σβήνει η φωθιά μου

γιατί είναι εσωτερική και καίει τα σωθικά μου

Φουρτουνιασμένη θάλασσα είν' η ζωή μου εμένα,

σα βάρκα είμαι χωρίς πανιά και με κουπιά σπασμένα.

Τσι θάλλασας τα κύματα πατώ και δε βουλούνε

σα θέλω γω να σ'αγαπώ κανένα δε φοβούμαι

Να 'μουν αέρας δροσερός ήλιος λαμπρός να λιάζω

και θάλασσα γιαλό - γιαλό Κρήτη να σ' αγκαλιάζω.

Οι μαντινάδες της Ελευθερίας

Όντε ξανοίγω θάλασσα θυμούμαι τη ζωή μου

τον Άγιο Νικόλαο, την Κρήτη το νησί μου.

Ένα κουτάλι φέρετε, τη θάλασσα να φάω

να τήνε κάμω σώπατο, στον Άγιο να πάω.

Στον Άγιο Νικόλαο θα πάω για να ζήσω

μέσα σ’ τση λίμνης τα νερά, τσι θύμησες να σβήσω.

Φουρτουνιασμένη θάλασσα μοιάζει το κοίταγμα σου

κι εγώ ‘μαι ακυβέρνητο καράβι στα νερά σου..

Θάλασσα απ' όλα τα νερά και τα ποτάμια πίνεις

πιες τα δικά μου δάκρυα πλατύτερη να γίνεις.

Η σκέψη μου θα πάει αλλού και σένα θα ξεχάσει

άμα τρυπήσει η θάλασσα και το νερό τζη χάσει.

Τρέχει νερό στον ποταμό και 'γω κλουθώ στο πλάι

το όνειρο που 'ριξα να δω στη θάλασσα αν-ε πάει.

Είσαι αέρας, θάλασσα, ήλιος, νερό και χιόνι

κάτι που φεύγει κι έρχεται, κάτι που δεν τελειώνει.

Φουρτουνιασμένη θάλασσα ήκαμες την ζωή μου

κι αναπαμό δεν έχουνε οι αναστεναγμοί μου.

Να 'ταν η θάλασσα η πλατιά τόση που να μπορέσει

τα σ' αγαπώ που σου χω πει, μέσα τση να χωρέσει.

Την ώρα που στη θάλασσα παλεύω μη με πνίξει

με ανασέρνει η μοίρα μου να με ξαναβουτήξει.

Άνοιξε τα ματάκια σου να μπω να κολυμπήσω,

μες στα γαλάζια τους νερά κι ας μην ξαναγυρίσω.

Μαντινάδες Νεκτάριου

Όντε ξανοίγω θάλασσα θυμούμαι τη ζωή μου

τα όνειρα, τσ' αγάπες μου, τη λύρα, το νησί μου.

Γίνε κερά μου θάλασσα κι εγώ ευθύς να γίνω

βράχος για να 'σαι γύρω μου μονάχος να μη μείνω.

Εργασία εβδομάδας

Βρείτε ή φτιάξτε μαντινάδες που να περιέχουν τις λέξεις (μεμονωμένες ,η περισσότερες από μια): ΝΕΡΟ, ΘΑΛΑΣΣΑ, ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ή παράγωγά τους.

Ο Αγιασμός των υδάτων στην Ορθόδοξη λατρεία

Στην Εορτή των Θεοφανίων στις 6 Ιανουαρίου πραγματοποιείται ο Μεγάλος Αγιασμός των υδάτων, σκοπός του οποίου είναι ο εξαγνισμός του νερού, αυτού του τόσο πολύτιμου στοιχείου της φύση.

Κατά την εκκλησία μας, η έναρξη της διαδικασίας του εξαγνισμού του φυσικού κόσμου έγινε με τη βάπτιση του ίδιου του Χριστού, ο οποίος καθαγίασε τα ύδατα. Τηρώντας την παράδοση των Εβραίων, σύμφωνα με την οποία εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους στον Ιωάννη τον Πρόδρομο κι εκείνος χρησιμοποιώντας το νερό ως καθαρτήριο τους βάπτιζε κηρύττοντας την μετάνοια, ο Χριστός έκανε την αρχή για να χρησιμοποιούμε το νερό ως μέσο εξαγνισμού του κόσμου.

Η τελετή έχει πανηγυρικό χαρακτήρα σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. Το γεγονός μάλιστα ότι η Ελλάδα αποτελεί Ναυτική χώρα, προσδίδει στον εορτασμό μεγαλύτερη μεγαλοπρέπεια. Οι ιερείς, οι τοπικές αρχές και ο απλός κόσμος πηγαίνουν στις κοντινές θάλασσες, σε λίμνες και ποτάμια, ενώ όταν αυτά δεν υπάρχουν, ο αγιασμός πραγματοποιείται συμβολικά σε μικρή κολυμπήθρα, δεξαμενή ή ακόμα και σιντριβάνι! Το σύμβολο της πίστης μας, ο Σταυρός, ρίχνεται στη θάλασσα και γίνεται έτσι το μέσο εξαγνισμού των υδάτων. Νέοι και νέες της περιοχής βουτούν στο νερό για να τον πιάσουν και να πάρουν την ευλογία του!

Εργασία

Μπορείτε να βρείτε πληροφορίες σχετικά με τον αγιασμό των υδάτων στην Ορθόδοξη Λατρεία;

(Η εικόνα σας λέει κάτι; Από που είναι; τι συμβολίζει;)

Θαλασσάκι

Παραδοσιακό διασκευασμένο από τον Δημήτρη Τυπάλδο.

Τραγουδά η Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου.